МАН-ын Бага хурлыг есдүгээр сарын 15-нд хуралдуулах тов яригдаж байна. Хэрэв энэ тов эцэслэн батлагдвал гуравдугаар сард хуралдсанаас хойш зургаан сарын дараа эрх баригч намын дээд шатны байгууллага дахин цуглах гэж байна.
Өнгөрсөн гуравдугаар сард болсон МАН-ын Бага хурлаар тухайн үеийн улс төрийн хамгийн том асуудал болох Н.Учралыг Ерөнхий сайдад нэр дэвшүүлэх асуудлыг хэлэлцэж, дэмжсэн. Харин түүнээс хойш намын Бага хурал хуралдаагүй байгаа юм.
Тиймээс энэ удаагийн Бага хурал нь ердийн нэг дотоод зохион байгуулалтын хурал гэхээс илүү намрын улс төрийн өнгийг тодорхойлох, цаашдын улс төрийн зорилтоо зангидах чухал хуралдаан болох эсэх нь анхаарал татаж байна.
-Х.Нямбаатарын дараагийн улс төрийн байр суурь юу болох вэ-
Энэ намрын МАН-ын дотоод улс төрийн хамгийн анхаарал татах асуудлын нэг нь Нийслэлийн МАН-ын хорооны даргын асуудал. Х.Нямбаатар Хотын даргын албан тушаалаа өгсөн ч Нийслэлийн МАН-ын хорооны даргын хувьд намын нийслэлийн байгууллагыг удирдсан хэвээр байгаа. Дөрөвдүгээр сарын 23-нд болсон Нийслэлийн МАН-ын хорооны хурлын өмнө түүнийг албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх эсэх тухай улс төрийн яриа гарч байсан ч тухайн хурлаар асуудлыг шийдээгүй. Харин Х.Нямбаатар өөрөө намын хорооны даргын ажлаа үргэлжлүүлнэ гэдгээ илэрхийлж байв.
Гэвч энэ асуудал намрын улс төрийн хүрээнд дахин сөхөгдөхөөр яригдаж байна. Өөрөөр хэлбэл, дөрөвдүгээр сард шийдэгдээгүй үлдсэн Нийслэлийн МАН-ын хорооны удирдлагын асуудал энэ удаад дахин тавигдах эсэх нь анхаарал татаж байна. Хэрэв Х.Нямбаатарыг чөлөөлж, шинэ дарга сонгох асуудал яригдвал энэ нь зөвхөн нэг албан тушаалын өөрчлөлтөөр хязгаарлагдахгүй.
Учир нь нийслэлийн МАН бол эрх баригч намын хамгийн том, улс төрийн хувьд хамгийн жинтэй бүтцийн нэг. Нийслэлийн намын удирдлагыг хэн авах вэ гэдэг нь цаашид хотын улс төрийн бодлого, намын зохион байгуулалт, сонгуулийн бэлтгэлтэй шууд холбогдоно.
Тиймээс Х.Нямбаатарын асуудлыг зөвхөн “намын даргын суудлын өөрчлөлт” гэж харахаас илүүтэй нийслэлийн улс төрийн дараагийн багийг хэн бүрдүүлэх вэ гэсэн асуудал гэж харах шаардлагатай.
-Нийслэлийн намын даргын суудал хэнд очих вэ-
Хэрэв намын хорооны удирдлагад өөрчлөлт хийхээр шийдвэл дараагийн анхаарал татах асуулт нь шинэ даргын нэр. Энэ асуудал өмнө нь ч МАН-ын дотоод улс төрийн хүрээнд яригдаж байсан. Тухайлбал, хоёрдугаар сард МАН-ын Бага хурлын өмнө Нийслэлийн МАН-ын даргад Э.Бат-Амгалангийн нэр яригдсан.
Иймээс намрын улс төрд нийслэлийн МАН-ын даргын асуудал дахин яригдвал шинэ хүн хэн байх вэ гэдгээс гадна тэр хүн ямар баг бүрдүүлэх, ямар улс төрийн чиглэл барих вэ гэдэг нь илүү сонирхолтой болно.
-МАН дотоод хүчний зохион байгуулалтаа хэрхэн хийх вэ-
МАН-ын Бага хурлын анхаарал татах өөр нэг тал нь намын дотоод зохион байгуулалт.
Гэхдээ энэ удаад үүнийг хуулийн шинэчлэлтэй холбож тайлбарлах шаардлагагүй. Харин эрх баригч намын хувьд өмнөх хугацаанд хийсэн ажлаа дүгнэж, намрын улс төрийн зорилтоо тодорхойлох нь илүү бодит асуудал.
Гуравдугаар сард Н.Учрал Ерөнхий сайдад нэр дэвшиж, улмаар Засгийн газрыг тэргүүлэх болсон. Түүнээс хойш намын дээд шатны байгууллага дахин хуралдаагүй. Тиймээс энэ удаагийн Бага хурал нь Н.Учралын намын даргын хувьд удирдаж буй улс төрийн эхний томоохон дотоод хурлуудын нэг болж байна.
Эндээс намын дотоод хүчний харьцаа, төв болон нийслэлийн байгууллагуудын уялдаа, цаашдын томилгоо, улс төрийн зорилт зэрэг асуудал хэрхэн өрнөхийг ажиглах боломжтой.
Өөрөөр хэлбэл, Бага хурлаар зөвхөн тайлан сонсох эсэхээс илүүтэй МАН намрын улс төрийг ямар зохион байгуулалттай угтах вэ гэдэг нь гол асуудал.
-Ерөнхийлөгчийн сонгууль МАН-ын дараагийн том тооцоо-
Энэ бүхний цаана 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль бий. Одоогоор нэр дэвшигчийг тодруулах шатанд очоогүй ч эрх баригч намын хувьд сонгуулийн бэлтгэл намрын улс төрөөс эхлэх нь зүйн хэрэг. Нэр дэвшигчээс өмнө намын бүтэц, орон нутаг болон нийслэлийн зохион байгуулалт, сонгогчдын дэмжлэг, улс төрийн гол мессеж, Засгийн газрын бодлогын үр дүн зэрэг олон хүчин зүйлийг тооцох шаардлагатай.
Тиймээс Бага хурлаар Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн нэр дэвшигчийн асуудлыг шууд шийдэхээс илүүтэй сонгуульд бэлтгэх ажлын ерөнхий чиглэл, намын зохион байгуулалтыг хэрхэн хийх талаар ярилцах нь улс төрийн хувьд илүү бодит хувилбар.
Энд нийслэлийн намын удирдлагын асуудал ч мөн холбогдоно. Учир нь нийслэл бол сонгуулийн хувьд хамгийн том улс төрийн талбаруудын нэг. Тиймээс хотын намын байгууллагыг хэн удирдах вэ гэдэг нь зөвхөн өнөөдрийн томилгоо бус, маргаашийн сонгуулийн бэлтгэлтэй холбогдох учиртай.
Энэ хурал МАН-ын дараагийн өнгийг тодорхойлох уу
Ингэж харвал есдүгээр сарын Бага хурал гурван өөр асуудлын огтлолцол дээр болж байна.
Нэгдүгээрт, Н.Учралын Засгийн газар намрын улс төрийг ямар бодлого, ямар үр дүнтэй угтах вэ.
Хоёрдугаарт, Нийслэлийн МАН-ын хорооны удирдлагын асуудлыг энэ намар хэрхэн шийдэх вэ.
Гуравдугаарт, 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАН ямар бүтэц, ямар зохион байгуулалт, ямар улс төрийн багтай орох вэ.
Эдгээр нь тус тусдаа асуудал мэт боловч үнэн хэрэгтээ нэг цэг дээр огтлолцоно. Тэр нь МАН-ын дараагийн улс төрийн баг, хүчний зохион байгуулалт юм.
Хэрэв Х.Нямбаатарын асуудлыг дахин сөхөж, Нийслэлийн МАН-ын хороонд шинэ удирдлага сонгох шийдвэр гарвал нийслэлийн улс төрд шинэ хуудас нээгдэнэ. Харин үүнтэй зэрэгцэн намын дотоод зохион байгуулалт, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн бэлтгэлээ эхлүүлбэл энэ намрын МАН-ын улс төрийн гол өнгө тодорхой болно.
Тиймээс есдүгээр сарын 15-нд болохоор яригдаж буй МАН-ын Бага хурлыг зөвхөн ээлжит хурал гэж харах нь хангалтгүй. Энэ хурал эрх баригч намын дотоодод хэн үлдэх, хэн гарч ирэхээс гадна дараагийн улс төрийн мөчлөгт МАН ямар баг, ямар бүтэцтэй орохыг илүү тодорхой болгож мэдэх хурал болох нь анхаарал татаж байна.
Ш.Адъяамаа
